Enayi misin?


enayi misin

‘Enayi’ kelimesi köken olarak ‘ene’ye dayanmakta. ‘Ene’ ise, İslâmi tefekkürün anahtar kelimelerinden biri, Âriflerin ve velilerin asırlar boyu vurguladığı bir konu, insanın eğer ene’den (yani ben’den) vazgeçemiyorsa Hüve’ye (yani O’na, Allah’a) yönelemeyişidir. İnsan ‘ben’i aşmalıdır ki, O’na yönelebilsin. “Eneyi yırt, Hüve’yi göster” gibi büyük sözler, bu vurgu üzere inşa edilmiş bir tefekkür sonucu dile gelmişlerdir.

‘Ene’ nin söz konusu keyfiyeti ise, zaman içinde Türkçe’ye ‘enâniyet’ biçiminde yerleşmiş olan ve günümüz Türkçesinde ‘benlik’ ile karşılanmaya çalışılan Arapça ‘enâiyyet’ kelimesiyle ifade edilmiştir. ‘Enâî’ de, benzer şekilde buradan türemiştir.

Buna göre ‘enâî’, asıl anlamı itibariyle ‘ene’den geçip ‘Hüve’ye gelemeyen; benlik davasını Rabbine lâyıkınca kulluk imkânına eremeyen kişileri tarif için kullanılmış bir kelimedir. Ki, insanın dünyada mutluluk ve huzuru ve ahret azabından kurtuluşu benliğini aşıp haddini ve Rabbini bilmekle birebir ilgili olduğu için, ‘enâî’lerin bu tavrı akılsızca ve ahmakça bir duruş olarak görülegelmiştir.

Anlaşılıyor ki, nice yüzyıllar boyu, Rabbini bilen insanlar, insanın ‘enâî’ olmaktan kurtulup ‘hüdâî’ olması gereğine dair sözler edip, herkesi Rabbinin rızasına uygun bir hayata çağırıp durdular. Bilvesile, Rabbinin emrine uyan ‘hüdâî’ bir mü’min olamayıp ‘enâî’ kalanların iç dünyalarında ne tahribatlar yaşadıklarına, dünyada ve ahrette neler kaybettiklerine de dikkat çektiler. Bu arada, böyle açık bir kayba rağmen bu halde ayak diretmenin ahmakça bir tutum olduğuna da değindiler.

İşte ‘enâî’liğin kaçınılmaz sonucu olan bu duruma yönelik tespitler zamanla öyle öne çıkmış olmalı ki, ‘enâî’ deyince, kelimenin asıl derinliği yerine sadece bu görünen veçhesi akla gelir olmuş. Kelimenin ‘enâî’ olarak başlayan yolculuğu, bundan dolayıdır ki, ‘akılsız’ veya ‘ahmak’ anlamında bir argo kelimeye dönüşen ‘enayi’de son bulmuş.

Şimdi kelimenin aldığı bu son hali ilk haline bağlamak gerekiyor: ‘Enâî’ler, yani yüzünü O’na çevirmeyip ‘ene’ (ben, ben) deyip duranlar ‘enayi’dir. ‘Enâî’lik, ‘enayilik’tir.

Dahası, asıl enayilik odur. Yol açtığı asıl büyük kaybın Hesap Günü ortaya çıkacağı benzersiz bir enayilik…

Karakalem dergisi

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s