Bundan yaklaşık 30 milyon yıl önce, bizden 500 ışık yılı uzaklıkta bir yıldız doğdu. Geceleri açık havada rahatça görebildiğimiz Orion Takımyıldızında yer alan bu yıldız, şimdi ise son günlerini yaşıyor-ama oldukça gösterişli bir şekilde. Gerçi Güneş’ten yaklaşık 600 kat daha büyük olan bu yıldızın dev cüssesinden yayılan ihtişamlı ışıklar için “gösteriş” kelimesi az bile gelir. Yapılan hesaplamalara göre, Betelgeuse etrafına yaklaşık 100 bin tane Güneş’in bir araya gelip de oluşturabileceği kadar büyük bir parlaklık yayar.

Adeta sonsuz genişlikte karanlık bir odanın ortasına yerleştirilmiş yakutlarla bezenmiş bir avize gibi etrafını kızıl gövdesiyle aydınlatır. Batı dünyasının “Betelgeuse” adıyla andığı bu yıldızın adını Müslüman astronomlar “İbtü’l-cevze” olarak koymuşlardı. Bu, “devin sol omzu” anlamına geliyordu ve yıldızın, Orion takımyıldızındaki yerini anlatıyordu. Betelgeuse, kızıl dev adı verilen yıldızlar sınıfına giriyor. Başka bir deyişle ömrünün son baharını yaşıyor. Güneşimizden çok daha büyük yıldızlar, ömürlerinin son kısmında bu aşamayı yaşıyorlar.

Betelgeuse şu anda o kadar şişmiş durumda ki, eğer bu yıldızı Güneş’in yerine yerleştirseydik, Dünyamızı, Mars’ı, hatta Jüpiter’i bile içine alırdı. Betelgeuse’nin en fazla birkaç yüz bin senelik bir ömrünün kaldığı hesaplanıyor. Sonunda, bir süpernova patlamasıyla ile bir kızıl devin hayatı noktalanacak.

Milyonlarca yıl kâinatta bir lamba olarak görev yapan bir yıldızın vazifesi de böylelikle bitecek. Kâinatta her varlık bir emir altında hareket ettiği gibi, yaratılışı ve bitişi de bir düzen içinde cereyan ediyor. “Güneş’i, Ay’ı ve yıldızları da O emrine boyun eğmiş olarak yarattı.” (7:54) mealindeki Kur’ân âyeti yıldızların yaratılışını anlatırken, “Yemin ederim yıldızların düştüğü yerlere” (56:75) âyeti de yıldızların ölümünü dile getiriyor, onların yaratılışlarının da, ölümlerinin de tesadüfi olmadığını gösteriyor.     

Mehmet Paksu